Realiteitsbesef en zelfbeeld: Knorretjes verbeelding

Knorretje is een klein, wat angstig varkentje in het verhaal van Winnie de Poeh.
Hij maakt soms een sprongetje van schrik. Hij schrikt snel want hij heeft een hoop fantasie, en wat weinig realiteitsbesef…

Daar wil ik het deze keer over hebben, realiteitsbesef. Pas geleden vroeg een cliënt me wat deze eigenschap van de zelfbeeldtest precies inhoudt. Hij kon zich er wel iets bij voorstellen, zei hij, maar wist niet zeker of dat klopte. Ik vroeg hem wat hij zich dan voorstelde bij realiteitsbesef.

Gevoel voor realiteit
Realiteitsbesef beschreef hij als het gevoel voor realiteit. Dat je weet dat wat je denkt of voelt ook in de werkelijkheid zo is. Eigenlijk vond hij het wel een gek begrip. Je moet eerst namelijk weten dat je gevoel of je gedachten jezelf voor de gek kunnen houden. Dat je allerlei dingen kan denken en voelen die in de werkelijkheid helemaal niet zo zijn. Mensen kunnen bijvoorbeeld denken dat ze ernstig ziek zijn of angstig zijn dat ze een ernstige ziekte hebben, terwijl alles er op wijst dat ze kerngezond zijn. Veel angsten zijn gebaseerd op gedachten die niet kloppen.

Knorretjes verbeelding: Brr, wat is het donker
In kinderboeken staan soms fraaie voorbeelden hoe angstige gedachten met je op de loop kunnen gaan. In het boek, Brr, Wat is het donker, van Winnie de Poeh gaat Knorretje een nachtje bij Poeh logeren. Als ze naar bed gaan, ziet Knorretje een grote schim op de muur die een enorme stok vasthoudt. Hij is erg geschrokken. Het blijkt echter de schaduw van poeh te zijn die een tandenborstel in zijn hand houdt.

Als even later het licht uitgaat, wordt knorretje weer erg bang. Hij hoort een heel raar geluid. Hij denkt dat het een inbreker is. Als hij het licht aandoet, ziet hij dat het de wekker is die dat geluid maakt. Opgelucht kruipt hij weer in bed.

Daarna wordt er op de deur geklopt en hoort hij iemand “Hijgertje en Huilende Boe” zeggen. Hij schrikt voor de derde keer enorm. Poeh verstaat het beter, hij hoort: “wij zijn het, tijgertje en uil, Poeh”. Knorretje is erg opgelucht als hij tijgertje en uil ziet staan als de deur opengaat. Ze vragen of hij mee naar buiten gaat, het donker in. Zou hij het durven? Dat lees je zo, eerst even terug naar het verband met realiteitsbesef.

Realiteitstoetsing
Het kijken naar wat het nu echt is, een stok blijkt een tandenborstel, een raar geluid een tikkende wekker, noemen ze ook wel realiteitstoetsing. Door je gedachten of je gevoel te toetsen aan wat er echt op dat moment is, ontwikkel je je gevoel voor realiteit. Je gevoel, je gedachten en de realiteit kloppen met elkaar.

Hoe merk je nu dat je realiteitsbesef wat minder sterk is?
Er zijn een verschillende dingen waar je dat aan kunt merken:
– Je piekert veel
– Je merkt dat je verstand vaak iets anders zegt dan je gevoel
– Je merkt dat je te weinig op je gevoel kan vertrouwen
– Je ziet vaak grote problemen die achteraf vaak meevallen: je ziet beren op de weg
– Je merkt dat je vaak te hoge verwachtingen hebt van iets, waardoor het in werkelijkheid tegenvalt.
– Je hebt het gevoel dat je soms het contact met jezelf verliest. Je zit als het ware te veel in je hoofd.

Al deze dingen kunnen er op wijzen dat je te weinig checkt of je gedachten overeenkomen met wat er in de werkelijkheid aan de hand is. Door je steeds weer af te vragen of het klopt wat je denkt of voelt met wat er echt gaande is, ontwikkel je realiteitsbesef.

Hoe deed Knorretje het?
Ook al was knorretje heel bang, hij ging wel kijken wat er was. Nadat hij drie keer gemerkt had dat er echt niets aan de hand was, begon hij meer vertrouwen te krijgen. Hij ging naar buiten met zijn vrienden het donker in. Daar zag hij een schitterende sterrenhemel. Dat had hij gemist als hij te bang was geweest om met zijn vrienden naar buiten te gaan. Ook dat hielp hem om minder bang te zijn.

Zo werkt het vaak met angst. Zolang je het vermijdt om de angst te ervaren, blijf je bang. Je moet bereid zijn om te kijken of te voelen wat je angstig maakt. Als je daarna merkt of ziet dat de angst niet nodig is, neemt de angst af.

Realiteitsbesef en zelfbeeld
Realiteitsbesef is natuurlijk ook een belangrijk om te zien of je zelfbeeld klopt met de realiteit. Veel mensen hebben gedachten over zichzelf die niet blijken te kloppen. Het krijgen van een reëler beeld van jezelf werkt eigenlijk volgens hetzelfde principe als bij angst. Door steeds te checken of negatieve of positieve gedachten over jezelf wel kloppen met wat er in werkelijkheid is, kun je een reëler en steviger zelfbeeld opbouwen.

Zelf merk ik dat ik toch nog regelmatig dingen groter maak dan ze zijn. Als ik wel eens somber ben, blijkt dat ik in een bui zit waarin ik mijn eigen tekortkomingen  wel erg aan het uitvergroten ben. Er bij stil staan, en te denken, ik hoef ook niet alles te kunnen, helpt me dan weer om eruit te komen.

Ik ben benieuwd naar jullie verbeelding en ervaring!

Check je zelfbeeld met de zelfbeeldtest

Over Karina de Groot

Ik ben gz-psycholoog en coach. Ik help mensen om zich te beschermen tegen stress, en makkelijker en met veel zin in het leven te staan. Met behulp van de zelfbeeldtest geef ik mensen psychologische hulp om dit voor elkaar te krijgen.
Dit bericht werd geplaatst in Psycholoog, Zelfbeeld en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Realiteitsbesef en zelfbeeld: Knorretjes verbeelding

  1. Ik kreeg van iemand de suggestie om aan het eind van het blog nog de link naar de zelfbeeldtest te zetten. Goed idee natuurlijk en bij deze 🙂

    Succes en groet, Karina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s